سيزدهم : قسم برمذكورات . [ 1 ] چهاردهم : ديگرى را قسم دادن برمذكورات . و باز منقسم مىشود سوگند خوردن به پنج قسم : اوّل : واجب ، چون سوگند خوردن جهت خلاص نمودن مسلمانى يا مال او [ 2 ] يا عِرض او از دست ظالمى يا دفع ظلمى از او ، و اگر در اين صورت توريه كند كه از دروغ خلاص شود ، بهتر [ 3 ] است . دوم : حرام ، چون سوگند خوردن به دروغ و به غير نامهاى خداى تعالى ، چون سوگند خوردن به اصنام و مانند آن ، و سوگند خوردن فرزند و زن و غلام بىاذن پدر و شوهر [ 4 ] و آقا در غير واجبات و ترك محرّمات . سوم : سنّت ، چون سوگند خوردن جهت چيزى كه در آن مصلحتى باشد چون اصلاح ميانهء دو خصم . چهارم : مكروه ، چون سوگند خوردن جهت چيزى به غير نامهاى خداى تعالى و غيراصنام ، چون سوگند به پدر و مادر خوردن . و بعضى از مجتهدين اين را نيز حرام مىدانند « 1 » و چون سوگندى كه متعلّق او مكروه باشد ، و سوگند خوردن راست نيز بىاحتياج مكروه است .

--> [ 1 ] يعنى بر همهء مذكورات . ( دهكردى ، يزدى ) [ 2 ] وجوب قسم خوردن جهت خلاص مال غير يا خود معلوم نيست ، مگر آنكه مالى باشد كه‌حفظ آن واجب باشد . ( دهكردى ، يزدى ) [ 3 ] بلكه احوط است . ( دهكردى ، صدر ، يزدى ) [ 4 ] اقوى عدم حرمت قسم است بدون رضاى پدر و شوهر و همچنين اقوى عدم حرمت قسم است به غير از نامهاى خداوند عالم . ( تويسركانى ) * معلوم نيست ( صدر ) * اعتبار اذن پدر و شوهر معلوم نيست ، بلى با نهى ايشان منعقد نمىشود ، و بر تقدير ايقاع بىاذن مىتوانند حلّ نمايند . ( يزدى ) ( 1 ) شهيد اوّل در دروس 2 : 161 به قائلى نسبت داده است .